Polska grupa ruchu oporu i potomkowie

Po raz kolejny mieliśmy okazję dowiedzieć się interesujących szczegółów o polskiej grupie oporu w Innsbrucku. Wykład pod tytułem „Polska grupa konspiracyjna w Innsbrucku: Marian i Stefan Kudera oraz Adam Kamiński” prowadzili Dominik Markl, David Kamiński oraz osoby z projektu Leokadii Justman. Spotkanie rozpoczęli słowami powitania Adam Zarzycki, Herbert Forster oraz Georg Willi. O grupie oporu i badaniach historycznych opowiadali: Dominik Markl, David Kaminski (syn Adama), Anton Walder (były oficer policji) oraz Nikolaus Hagen. Oprawą artystyczną były dwa ulubione utwory muzyczne Adama zagrane przez syna (więcej poniżej).

Czas i miejsce: czwartek, 11 czerwca 2026, 19:00 – 21:00 w Landhaus 1

Informacje z portalu erinnern:at

Tłumaczenie maszynowe ogłoszenia na portalu erinnern:at:

Marian i Stefan Kudera ze śląskich Mysłowic studiowali medycynę i farmację w Innsbrucku. W 1943 roku założyli grupę ruchu oporu przeciwko reżimowi nazistowskiemu, do której należeli polscy robotnicy przymusowi oraz mieszkańcy Innsbrucka. Po zdradzie grupy przez Gestapo w lutym 1944 roku bracia Kudera zostali brutalnie torturowani na Herrengasse, a 19 lipca zamordowani w obozie koncentracyjnym Dachau. Również grupa skupiona wokół Leokadii Justman nawiązała kontakt z grupą ruchu oporu, w szczególności z Adamem Kamińskim i Zdzisławem Wojtalą.

Tego wieczoru badacze projektu Justman po raz pierwszy publicznie porozmawiają z potomkami ocalałych członków polskiej grupy oporu w Innsbrucku.

27 stycznia 2024 r., przed budynkiem przy ulicy Anichstraße 24 w Innsbrucku umieszczono dwie tabliczki upamiętniające Mariana i Stefana Kuderów. Inicjatywa ta wyszła od organizacji erinnern:at.

Dalsze informacje można znaleźć również w naszej dokumentacji.

Prezentacja

Za zgodą Dominika Markla publikujemy prezentację zawierającą archiwalne zdjęcia i dokumenty.

Muzyka

Ten utwór wzruszał Adama do łez, przywodząc na myśl piękno austriackich Alp.

Ten zaś, oddawał jego siłę walki i pozytywne nastawienie do świata i ludzi.

Józef Wiśnicki

W czwartek, 28.05.2026, odbyła się prezentacja pamiętników Józefa Wiśnickiego, czyli kolejnej książki opublikowanej w ramach projektu związanego z losami Leokadii Justman. Projekt ten obserwujemy od dłuższego czasu, promujemy  i uczestniczymy w wydarzeniach z nim związanych.

Prowadzący projekt Niko Hofinger i Dominik Markl opowiedzieli o badaniach i poszukiwaniach w ramach projektu oraz o tym, jak po nitce do kłębka odnajdowali kolejne osoby i historie je łączące.

Książkę w wersji papierowej lub elektronicznej można kupić w Tyrolii lub wypożyczyć w bibliotece uniwersytetu. Materiały ze strony wydawnictwa: spis treści, czas przedwojny i Lwów, w więzieniu.

Urodzony w Częstochowie Józef Wiśnicki przeżył Holokaust i wojnę dzięki spektakularnej odysei ucieczki, która pod przykrywką fałszywej tożsamości zaprowadziła go do Vorarlbergu. Jako rzekomo katolicki „pracownik zagraniczny” znalazł schronienie w szkółce ogrodniczej Schaub w Bludenz i zyskał wsparcie od odważnych mieszkańców, takich jak Elmar Schallert czy były polityk chrześcijańsko-socjalistyczny Karl Zerlauth z Ludesch. Musiał zrezygnować z planowanej na farmie w Bangs koło Feldkirch ucieczki przez Ren do leżącego tuż obok Liechtensteinu, pomimo obrzezania przeszedł wizytację lekarską, przetrwał pobyt w więzieniach w Bludenz i Bregencji, a w końcu także internowanie w obozie pracy Reichenau koło Innsbrucka, skąd pod koniec wojny został wyzwolony przez armię amerykańską. W Innsbrucku poznał, a potem poślubił Leokadię.

Jego poruszająca, osobista, często tragikomiczna relacja jest cennym źródłem informacji o okresie nazistowskim w Vorarlbergu, uzupełnionym licznymi zdjęciami i oryginalnymi dokumentami oraz rzetelnymi komentarzami. Tworzą one szerszy kontekst historyczny i pozwalają również rzucić światło na losy niektórych towarzyszy Józefa Wiśnickiego.

Od lewej: Dominik, Leszek, Joanna, Agnieszka, Niko.

Dom dobry

We wtorek, 21-go kwietnia o 18:00, w Leokino można będzie obejrzeć polski film zatytułowany Dom dobry wyświetlany w wersji oryginalnej z podpisami. Film został sprowadzony do Innsbrucka w ramach współpracy Instytutu Slawistyki na Uniwersytecie w Innsbrucku z Instytutem Polskim w Wiedniu.

Spotykamy się w kinie o 17:30 po odbiór zarezerwowanych biletów i towarzysko. Osoby chętne do wspólnego wyjścia do kina zapraszamy do grupy WhatsApp.

Więcej informacji na stronach Instytutu Polskiego Wiedeń i Leokino.

🎫 Rezerwacja biletów.

Wystawa Brechen wir aus!

W dniu 80-lecia wyzwolenia Auschwitz została otwarta wystawa w Landhaus zatytułowana „Leokadia Justman. Brechen wir aus! Als polnische Jüdin auf der Flucht in Tirol“, która będzie otwarta do 26.10.2026.

Dalsze informacje o wystawie i zdjęcia kilku eksponatów można znaleźć na stronie Landhaus oraz w artykule „Brechen wir aus!“ – Flucht vor den Nazis na witrynie ORF.at.

Uroczyste otwarcie wystawy

Bardzo cieszymy się, że zostałyśmy zaproszone na uroczyste otwarcie wystawy z prezentacją książki zawierającej tłumaczenie pamiętników Leokadii Justman z angielskiego na niemiecki. Vielen Dank Domink!

Wprowadzenie przez Rektorkę Uniwersytetu w Innsbrucku, Veronikę Sexl.

Ave Pax

W imieniu organizatorów, serdecznie zapraszamy na rozmowę z tłumaczkami tekstu AVE PAX autorstwa Leokadii Justmann: Joanną Ziemską, Andreą Roitner oraz Izabelą Janssen-Wnorowską. Rozmowę poprowadzą (po niemiecku) kierownicy projektu: Niko Hofinger i Dominik Markl, zaś tłumaczki zaprezentują wybrane fragmenty polskiego tekstu AVE PAX oraz podzielą się refleksją na temat pracy translatorskiej. Przewidywana jest też rozmowa na takie tematy jak: polskie spojrzeniu na Niemcy i Austrię w kontekście II Wojny Światowej, czy rola AVE PAX w Polsko-Tyrolskich relacjach kulturalnych.

Kierownicy projektu i tłumaczki (c) Agnieszka Sysło

Czas i miejsce: czwartek, 23 pażdziernika 2025, 19:00-20:30 na Festsaal, Landhaus 1 (1. Stock), Eduard-Wallnöfer-Platz, 6020 Innsbruck.

Oficjalne ogłoszenia

Leokadia: koniec czy początek?

Herzlichen Dank an Dominik für die Einladung und an alle anderen für die interessanten Gespräche und den netten Empfang.


Bardzo się ucieszyłyśmy z zaproszenia na zakończenie projektu o Leokadji Justman, na którym miałyśmy okazję poznać bliżej osoby zaangażowane w projekt. Na spotkaniu zasygnalizowane zostały dalsze plany prac badawczo-wydawniczych i jak dobrze pójdzie za dwa lata możemy doczekać się wydania wspomnień Leokadii w języku polskim oraz ich tłumaczenia na niemiecki.

Agnieszka Syslo, Alwin Hecher (autor komisku), Joanna Chimiak-Opoka

Tyle co nic

W czwartek, 15-go maja o 20:00, w Leokino można będzie obejrzeć polski film zatytułowany Tyle co nic wyświetlany w wersji oryginalnej z podpisami.

Film został sprowadzony do Innsbrucka w ramach współpracy Instytutu Slawistyki na Uniwersytecie w Innsbrucku z Instytutem Polskim w Wiedniu. Film poprzedziła zapowiedź Evy Binder (z Network of Areas i Instytutu Slawistyki na Uniwersytecie Innsbruck) i Anny Maculewicz (z Instytutu Polskiego w Wiedniu) oraz wprowadzenie przez Gernota Howanitz (z Instytutu Slawistyki).

Spotykamy się w kinie o 19:30 po odbiór zarezerwowanych biletów i towarzysko. Osoby chętne do wspólnego wyjścia do kina zapraszamy do grupy WhatsApp.

Janusz Korczak i Leokadia Justman

W środę, 26.03.2025, odbył się wykład Romualda Romana Wassermana Wróblewskiego zatytułowany Janusz Korczak i Leokadia Justman: Pedagogika, teatr i przetrwanie w getcie warszawskim. Romuald (LinkedIn, blog) od 30 lat jest przewodniczącym Szwedzkiego Stowarzyszenia Pamięci Holokaustu oraz Stowarzyszenia Żywe Dziedzictwo Korczaka. Jego wykład odtworzył trzydniową konferencję poświęconą Leokadii Justman – przetrwaniu i pamięci w perspektywie interdyscyplinarnej. Podczas otwarcia, Joanna Ziemska, nauczycielka akademicka na Uniwersytecie Wiedeńskim oraz tłumaczka przysięgła, opowiadała o literackim i ekspresyjnym języku Leokadii, który świadczył o jej oczytaniu i znajomości literatury klasycznej i współczesnej.

Polska grupa ruchu oporu

Wybieramy się na gościnny wykład Michała Turskiego n.t. Die Brüder Kudera und Adam Kaminski: Die polnische Widerstandsgruppe in Innsbruck w ramach cyklu wykładów Widerstand und Verfolgung junger Menschen in totalitären Systemen.

Czas i miejsce: wtorek, 14 stycznia 2025, 18:30 – 20:00 na wydziale teologii, Karl-Rahner-Platz 3, Hörsaal I

Wykład

Michał Turski nie dotarł do Innsbrucka i wykład poprowadził Domink Markl skupiając się na Adamie Kamińskim. Dominik opowiadał o projekcie i poszukiwaniach materiałów historycznych, o wydarzeniach, w których Adam brał udział widzianych z perspektywy Leokadii Justman (książka) i jego własnej (nagrania z 1996 roku, Adam Kaminski Oral History). Dowiedzieliśmy nie tylko o tle historycznym, ale również kilku ciekawostek, m.in. że Adam w niektórych dokumentach widniał jako swojsko brzmiący Kazimierz Bąbel, miał owianą tajemnicą pierwszą żonę Annę Rumer, z którą wyemigrował do stanów zjednoczonych oraz, że do nagrań udało się dotrzeć dzięki odnalezieniu jego syna z drugiego małżeństwa – Dawida.

Książka

Pierwszą wersję swoich przeżyć Leokadia Justman opisała w 1945 roku w Majakach przeszłości, gdzie w 6.400 słowach zawarła wydarzenia z okresu 1939-1943, zaś rok później w Ave Pax. Albo „Szlakiem tułaczki”, w 147.000 słowach zawarła wydarzenia z lat 1943-1945. Ostatnie osiem stron zostało opublikowane w emigracyjnej gazecie Głos Polski.

Tłumaczenie na angielski In Quest for Life zostało wydane w Nowym Yorku w 1963 i obejmuje oba okresy (47.000+86.000 słów). Wznowienie zatytułowane In Quest for Life – Ave Pax wydane zostało w 2003 tamże (117.000 słów).

W tym rok, trzy lata po śmierci Leokadii, w Innsbrucku została wydane tłumaczenie na niemiecki Brechen wir aus! Książka dostępna jest w Tyroli, a kilka jej egzemplarzy w bibliotece uniwersyteckiej.

Amator

W poniedziałek, 9-go grudnia o 20:00, w Leokino można będzie obejrzeć polski film zatytułowany Amator wyświetlany w wersji oryginalnej z podpisami.

Amatorzy Amatora i Polskiego Stolika 🙂

Film został sprowadzony do Innsbrucka w ramach współpracy Instytutu Slawistyki i Centrum Europy Wschodniej na Uniwersytecie w Innsbrucku z Instytutem Polskim w Wiedniu. Film poprzedzi przywitanie przez Agnes Tauscher i wprowadzenie przez Gernota Howanitz (ogłoszenie na uniwersytecie).