Po raz kolejny mieliśmy okazję dowiedzieć się interesujących szczegółów o polskiej grupie oporu w Innsbrucku. Wykład pod tytułem „Polska grupa konspiracyjna w Innsbrucku: Marian i Stefan Kudera oraz Adam Kamiński” prowadzili Dominik Markl, David Kamiński oraz osoby z projektu Leokadii Justman. Spotkanie rozpoczęli słowami powitania Adam Zarzycki, Herbert Forster oraz Georg Willi. O grupie oporu i badaniach historycznych opowiadali: Dominik Markl, David Kaminski (syn Adama), Anton Walder (były oficer policji) oraz Nikolaus Hagen. Oprawą artystyczną były dwa ulubione utwory muzyczne Adama zagrane przez syna (więcej poniżej).
Czas i miejsce: czwartek, 11 czerwca 2026, 19:00 – 21:00 w Landhaus 1
Marian i Stefan Kudera ze śląskich Mysłowic studiowali medycynę i farmację w Innsbrucku. W 1943 roku założyli grupę ruchu oporu przeciwko reżimowi nazistowskiemu, do której należeli polscy robotnicy przymusowi oraz mieszkańcy Innsbrucka.Po zdradzie grupy przez Gestapo w lutym 1944 roku bracia Kudera zostali brutalnie torturowani na Herrengasse, a 19 lipca zamordowani w obozie koncentracyjnym Dachau. Również grupa skupiona wokół Leokadii Justman nawiązała kontakt z grupą ruchu oporu, w szczególności z Adamem Kamińskim i Zdzisławem Wojtalą.
Tego wieczoru badacze projektu Justman po raz pierwszy publicznie porozmawiają z potomkami ocalałych członków polskiej grupy oporu w Innsbrucku.
27 stycznia 2024 r., przed budynkiem przy ulicy Anichstraße 24 w Innsbrucku umieszczono dwie tabliczki upamiętniające Mariana i Stefana Kuderów. Inicjatywa ta wyszła od organizacji erinnern:at.
Prowadzący projekt Niko Hofinger i Dominik Markl opowiedzieli o badaniach i poszukiwaniach w ramach projektu oraz o tym, jak po nitce do kłębka odnajdowali kolejne osoby i historie je łączące.
Urodzony w Częstochowie Józef Wiśnicki przeżył Holokaust i wojnę dzięki spektakularnej odysei ucieczki, która pod przykrywką fałszywej tożsamości zaprowadziła go do Vorarlbergu. Jako rzekomo katolicki „pracownik zagraniczny” znalazł schronienie w szkółce ogrodniczej Schaub w Bludenz i zyskał wsparcie od odważnych mieszkańców, takich jak Elmar Schallert czy były polityk chrześcijańsko-socjalistyczny Karl Zerlauth z Ludesch. Musiał zrezygnować z planowanej na farmie w Bangs koło Feldkirch ucieczki przez Ren do leżącego tuż obok Liechtensteinu, pomimo obrzezania przeszedł wizytację lekarską, przetrwał pobyt w więzieniach w Bludenz i Bregencji, a w końcu także internowanie w obozie pracy Reichenau koło Innsbrucka, skąd pod koniec wojny został wyzwolony przez armię amerykańską. W Innsbrucku poznał, a potem poślubił Leokadię.
Jego poruszająca, osobista, często tragikomiczna relacja jest cennym źródłem informacji o okresie nazistowskim w Vorarlbergu, uzupełnionym licznymi zdjęciami i oryginalnymi dokumentami oraz rzetelnymi komentarzami. Tworzą one szerszy kontekst historyczny i pozwalają również rzucić światło na losy niektórych towarzyszy Józefa Wiśnickiego.
We wtorek, 21-go kwietnia o 18:00, w Leokino można będzie obejrzeć polski film zatytułowany Dom dobry wyświetlany w wersji oryginalnej z podpisami. Film został sprowadzony do Innsbrucka w ramach współpracy Instytutu Slawistyki na Uniwersytecie w Innsbrucku z Instytutem Polskim w Wiedniu.
Spotykamy się w kinie o 17:30 po odbiór zarezerwowanych biletów i towarzysko. Osoby chętne do wspólnego wyjścia do kina zapraszamy do grupy WhatsApp.
Ekspozycja zostanie udostępniona na Wydziale Teologii Uniwersytetu w Innsbrucku do zwiedzania prywatnego. Ponadto dla grup szkolnych istnieje możliwość oprowadzenia.
Planowany termin otwarcia: połowa listopada 2026.
Lokalizacja: Wydział Teologii, Karl-Rahner-Platz 1, drugie piętro.
W imieniu organizatorów, serdecznie zapraszamy na rozmowę z tłumaczkami tekstu AVE PAX autorstwa Leokadii Justmann: Joanną Ziemską, Andreą Roitner oraz Izabelą Janssen-Wnorowską. Rozmowę poprowadzą (po niemiecku) kierownicy projektu: Niko Hofinger i Dominik Markl, zaś tłumaczki zaprezentują wybrane fragmenty polskiego tekstu AVE PAX oraz podzielą się refleksją na temat pracy translatorskiej. Przewidywana jest też rozmowa na takie tematy jak: polskie spojrzeniu na Niemcy i Austrię w kontekście II Wojny Światowej, czy rola AVE PAX w Polsko-Tyrolskich relacjach kulturalnych.
Kierownicy projektu i tłumaczki (c) Agnieszka Sysło
Czas i miejsce: czwartek, 23 pażdziernika 2025, 19:00-20:30 na Festsaal, Landhaus 1 (1. Stock), Eduard-Wallnöfer-Platz, 6020 Innsbruck.
Herzlichen Dank an Dominik für die Einladung und an alle anderen für die interessanten Gespräche und den netten Empfang.
Bardzo się ucieszyłyśmy z zaproszenia na zakończenie projektu o Leokadji Justman, na którym miałyśmy okazję poznać bliżej osoby zaangażowane w projekt. Na spotkaniu zasygnalizowane zostały dalsze plany prac badawczo-wydawniczych i jak dobrze pójdzie za dwa lata możemy doczekać się wydania wspomnień Leokadii w języku polskim oraz ich tłumaczenia na niemiecki.
W środę, 26.03.2025, odbył się wykład Romualda Romana Wassermana Wróblewskiego zatytułowany Janusz Korczak i Leokadia Justman: Pedagogika, teatr i przetrwanie w getcie warszawskim. Romuald (LinkedIn, blog) od 30 lat jest przewodniczącym Szwedzkiego Stowarzyszenia Pamięci Holokaustu oraz Stowarzyszenia Żywe Dziedzictwo Korczaka. Jego wykład odtworzył trzydniową konferencję poświęconą Leokadii Justman – przetrwaniu i pamięci w perspektywie interdyscyplinarnej. Podczas otwarcia, Joanna Ziemska, nauczycielka akademicka na Uniwersytecie Wiedeńskim oraz tłumaczka przysięgła, opowiadała o literackim i ekspresyjnym języku Leokadii, który świadczył o jej oczytaniu i znajomości literatury klasycznej i współczesnej.
W dniu 80-lecia wyzwolenia Auschwitz została otwarta wystawa w Landhaus zatytułowana „Leokadia Justman. Brechen wir aus! Als polnische Jüdin auf der Flucht in Tirol“, która będzie otwarta do 26.10.2026.
Bardzo cieszymy się, że zostałyśmy zaproszone na uroczyste otwarcie wystawy z prezentacją książki zawierającej tłumaczenie pamiętników Leokadii Justman z angielskiego na niemiecki. Vielen Dank Domink!
Wprowadzenie przez Rektorkę Uniwersytetu w Innsbrucku, Veronikę Sexl.
